Magnús Lárusson
magnus@urvalshestar.is

Uppruni og upphaf hestaáhugans
Magnús fæddist fyrir löngu í norðlensku sjávarþorpi, Skagaströnd, elstur fjögurra alsystkina, sem sum hver enn í dag hæla sér af því að hafa lifað af í sambýlinu við hann.  Móðir hans, einstæð (þetta orð varð ekki til fyrr en löngu síðar), fluttist í kot kennt við Þóru í nærliggjandi sveit með ungahópinn sinn sem var þá tæplega gangfær.  Magnús heillaðist af þeim sveitastörfum sem tengdust því að vera á hestbaki. Hestavinna var frá því snemma vors fram á rauða haust, byrjaði með sauðburði þar þurfti að fara á milli nýborinna áa sem voru dreifðar yfir stórt landsvæði og endaði seint að hausti í fjár- og hrossaragi þar sem hápunktarnir voru göngur og réttir í Víðidalstungurétt í V-Hún. 

Nám
Um fermingu þótti kominn tími til að forframa drenginn, sem í því tilefni var sendur til höfuðstaðarins til æðri menntunar, fyrst í gagnfræðaskóla, síðan í menntaskóla og síðast í Háskóla Íslands til að nema verkfræði.  Hestarnir í sveitinni toguðu alltaf í sveitastrákinn svo mikið að það var hlakkað til að koma heim áður en lagt var í hann til náms haust hvert.   Þar koma að löngunin í hestinn varð vitinu yfirsterkara og kauði hætti í miðju verkfræðinámi og taldi sér og sínum hestaáhuga væri betur borgið með því að fara í nám í við Bændaskólann á Hvanneyri.  Hinn skólinn, Hólar, sem bauð upp á hestatengt nám var þá í sögulegu lágmarki sem skóli  þannig að hann kom ekki til greina og aukin heldur var hann í jólasveinalandi fjarlægðarlega séð.

Borgarfjarðardvölin endaði eftir fjögur ár með BSC háskólagráðu í almennum landbúnaðarfræðum, en Magnús hvorki dúxaði né fúxaði í þessu námi. Hins vegar þótti Morgunblaðinu ástæða til að veita honum Skeifuna eitt vorið fyrir árangur í tamningum og einnig Félagi Tamningamanna fyrir hvað hann sat hest vel.  Þessar tvær vegtyllur eru eftir á að hyggja skemmtilegt hégómakitl en virkuðu þá sem hvati til “meiri verka”.  Það var tvennt sem stóð upp úr hestamennskulega séð og stendur enn fá þessum árum.  Það fyrra var að ríða út og vera með Ragnari Hinrikssyni, sem bjó þá í Borgarnesi, en það var mikill skóli fyrir kappann sem reið- og tamningamann.  Hinn stólpinn í hestamennskunni fyrir námfúsan sveitastrák þessi ár var Þorkell Bjarnason, hrossaræktarráðunautur, því með  honum kom þekking og skilningur á praktískum þáttum hrossaræktarinnar, s.s. að meta byggingu, ganglag og geðslag hrossa. 

Kennsla og tamningar í Strandasýslu
Að námi loknu og með bilað bak tók Magnús að sér í nokkur ár að mennta yngri kynslóðina í Bæjarhreppi í Strandasýslu með aðsetur á Borðeyri.  Fyndnir menn í fjölbýli, sem Magnús hitti á þessum árum, spurðu gjarnan í hvoru húsinu hann byggi, en því var þá oft svarað með því að fámennið ynnist upp með gæðum þeirra sem í hreppnum byggju.  Til að fylla upp í dauðatímann í kennslunni þá var mikið tamið og þjálfað þessi ár og margt góðra hrossa til í Bæjarhreppnum.  Mat manna á hrossum sínum þar var mjög í hóf stillt, flestum þótti þau verri en þau voru, öfugt við það sem þekkist víðast annars staðar.  Besti parturinn við dvölina þar var að dóttirin Harpa fæddist.  Hún er miklum kostum gædd utan sem innan og mjög lík móður sinni segja dómkvaddir. Harpa er amerískur borgari og hermaður jafnframt því að vera í mastersnámi í félagsfræðum þannig pabbinn hefur heilt hernaðar heimsveldi með félagsfræði sem aðalfag sem bakland ef safna þarf liði.  

Verkefnisstjóri í hrossarækt á Hólum
Magnús var ráðinn sem verkefnisstjóri í hrossarækt við Bændaskólann á Hólum árin 1987 - 1996.  Starfið fólst m.a. í kennslu við skólann, tamningum og þjálfun Hólahrossa, og umsjón með hrossaræktarbúinu.  Á þessum árum urðu veiga miklar breytingar í hestamennskunni og viðhorfum til hennar á landsvísu þar sem skólinn tók mikinn þátt í að móta.  Ein var sú að menn fóru að segja og sumir að trúa að það væri hægt að læra reiðmennsku og rækta hross á skipulagðan hátt.  Fram að þessu var því trúað að annað hvort væru menn fæddir hestamenn, ræktendur, reiðmenn eða vonlaust “keis”.  Skólinn fór af stað með námskeið á öllum sviðum hestamennskunnar og gerði þáttum ræktunarinnar mikil skil á námskeiðsformi sem skiluðu nokkru en betur má ef duga skal – skóla í hestamennsku þarf og skólinn kom. 

Magnús, Kristinn Hugason og Víkingur Gunnarsson settu niður á blað dómskala kynbótahrossa, sem var fyrst notaður á landsmótsárinu 1990.  Fram að þeim tíma þá voru engar skrifaðar reglur til að nota við einkunnagjöfina og einnig þótti hún duglítil við að skilja hafrana frá sauðunum, en það þýðir á mannamáli að góð hross fengu ekki nógu hátt og léleg hross fengu ekki nógu lágt.  Í ljósi þess að “hverjum þykir sinn fugl fagur” þá er vel skiljanlegt að loftið hafi verið rafmagnað þegar afrakstur dóma landsmótsárið fóru að koma í ljós.  Hjörtu sumra ræktenda slógu svo hamslaust yfir “rangindunum sem hross þeirra voru beitt” að þegar litið var á brjóst viðkomandi þá var eins og strákar væru að slást undir teppi.  Hins vegar er það löngu ljóst að þetta verk okkar þremenninganna í þessu máli var nauðsynlegt framfara spor fyrir íslenska hrossarækt.
Um hrossaræktina á Hólum var reglugerð sem kvað á um að einungis mætti nota Austanvatnahross í ræktuninni, þ.e. átt var við að hrossin yrðu að vera ættuð austan megin úr Skagafirði.  Þessu var breytt 1989 á þann veg að engar hömlur voru settar á hvaða stóðhesta mætti nota á búinu svo fremi að kynbótanefnd búsins samþykkti tillögur verkefnistjórans um stóðhestavalið.  Íslandsmeistarinn í tölti ,Blæja frá Hólum, og sigurvegari hryssa í elsta flokki á LM 2002 og hæst dæmda kynbótahross mótsins, Þoka frá Hólum, urðu til m.a. vegna þessar breytinga.

Hins vegar er mesta ræktunarafrek Magnúsar á Hólum sonurinn Jósef Gunnar fæddur 1992.  Hann erfir hæðina og háralitinn frá föðurnum en er að öðru leyti eðlilegur unglingur, skýr, skemmtilegur, og hógvær í orði og æði.

Magnús þjálfaði Þrennu frá Hólum og sýndi hana á Landsmótinu 1990 ásamt nokkrum öðrum hrossum frá Hólum.  Hún var hæst dæmda kynbótahross
mótsins og hefur sannað sig sem mikil ræktunarhryssa.  Magnús var hestaíþróttamaður Skagafjarðar tvívegis þessi ár.

Nám í Bandaríkjunum
Magnús, í leyfi frá Hólum, fór í meistaranám til Bandaríkjanna snemma árs 1995.  Stefnt var að því að byggja vísindalega undir þá fagþekkingu sem hann var að kenna á Hólum og yrði kennd þar í framtíðinni, þ.e. fá svör við spurningum eins og hvers vegna og þá hvernig á sem flestum sviðum hestamennskunnar.  Jafnframt var meiningin að skoða hvort Magnús gæti bætt einhverju við sig í reiðlistinni.  

Meistaranámið gekk eftir.  Magnús kláraði það bæði hratt og vel  með toppeinkunn og meðmælabréf upp á vasann frá sínum aðalprófessorum.   Námið var mjög yfirgripsmikið á hestasviðinu, s.s. um eðli, skynjun, nám, líkamsþjálfun og líkamsbeitingu hesta auk fóðrunar, sæðinga og fósturvísaflutninga.  Námið nýttist til skilnings á því hvers vegna sumt í hinum hefðbundna íslenska tamninga- og þjálfunarferli virkaði seint og jafnvel alls ekki.  Hugmyndir um hverju mætti breyta og hvernig tóku að myndast bæði vegna þessa meistaranáms í akademísku fræðum og námi hjá erlendum stórhestamönnum, s.s. Monty Roberts og Peter DeCosemo (Grand Pre alþjóðlegur reiðkennari m.m.).  Þessar nýju hugmyndum og aðferðir í tamningu og kennslu voru æfðar á innfæddum (hestum og mönnum) á meðan á náminu stóð og viti menn - árangurinn kom fyrr í ljós, varð meiri og stóð lengur en Mr. Lárusson þekkti dæmi um fram til þessa. 

Að námi loknu þegar heim var komið þá hafði eitt og annað breyttist á vinnustað Magnúsar, m.a., var FT komið í samstarf við Hólaskóla og þá þurfti ekki á þessari fagþekkingu Magnúsar að halda og kappinn atvinnulaus en óskað velfarnaðar á nýjum vettvangi eins gjarnan er venjan að setja í uppsagnarbréf.

Þessi nýi starfsvettvangur Magnúsar hefur allar götur síðan þá verið annar vegar að kenna reiðmennsku, tamningar og hrossarækt víðs vegar í Norður Ameríku og á meginlandi Evrópu og hins vegar hestatengd vinna á Íslandi, s.s. við tamningar, dómstörf, greinaskrif um hestamennsku, kennsluáætlanagerð og kennsla í hestamennsku.

Nám í hestafræðum við Skógaskóla undir Eyjafjöllum
Skömmu eftir heimkomuna þá þróaði Magnús nám í hestafræði við Framhaldsskólanum að Skógum og var aðalkennari þar í tvö ár í tilraun heimamanna að finna skólanum nýtt hlutverk sem skóla.  

Hestamiðstöð að Gauksmýri
Árið 1999 stofnaði Magnús hestamiðstöð að Gauksmýri í V-Hún. með áherslu á kennslu í reiðmennsku og tamningum annars vegar og hins vegar í almennum tamningum.   Margir fjölskyldumeðlimir komu að uppbyggingunni á hestamiðstöðinni, sem var starfrækt í 4 ár.  Allt að 6 verknemar voru í námi í einu
og eitt árið voru frumtamin um 180 hross.  Dýrmæt reynsla fékkst í svona starfssemi.   

Lektor við Hvanneyrarskóla
Haustið 2003 gerðist Magnús lektor í hrossafræðum við Landbúnaðarháskólann á Hvanneyri og gegndi því starfi í tvö ár.

Hrossabóndi í Neðra – Seli
Síðan haustið 2005 hefur Magnús verið hrossabóndi með öllum þeim fjölmörgu störfum sem því fylgja, s.s. að temja, selja, kaupa, og rækta hross fyrir utan kennsluna sem fer fram út um hvippinn og hvappinn eins og áður er getið.  Auk þess er hann faglegur ábyrgðarmaður nýstofnaðrar hestabrautar við Fjölbrautaskóla Suðurlands og kennir jafnframt við skólann.
Hins vegar er það skemmtilegasta sem Magnús gerir núna er að vera pabbi hennar Eddu Margrétar, en hún fæddist snemma árs 2006.  Hún er afar meðfærileg, sefur lengi í einu, borða það sem upp í hana er sett, hefur gaman af að fara á hestamót þar sem er fólk klappar mikið og hefur hátt.  Pabbi hennar hefur fyrst núna náð þeim þroska að get notið þess að vera pabbi og sumir segja - LOKSINS.